Spanje is het land met de meeste wijnstokken ter wereld. Meer dan Frankrijk, meer dan Italie. Toch wordt Spaanse wijn vaak onderschat. Veel mensen blijven hangen bij de supermarktfles van acht euro. Prima bij een barbecue, maar die vertelt niks over wat dit land werkelijk in huis heeft.
De beste Spaanse wijnen combineren geduld met karakter. Jaren in eikenhout. Jaren op fles. En als je ze opent, proef je die tijd. Een soort rust die je in weinig andere wijnlanden tegenkomt.
In deze gids nemen we je mee langs drie regio's die het hart vormen van de Spaanse wijnwereld: Rioja, Ribera del Duero en Priorat. Plus: zeven wijnen die laten zien waarom wijn uit Spanje op dit moment zo interessant is.
Rioja wijn: de regio waar alles begint
Rioja is het meest herkenbare wijngebied van Spanje. Vrijwel iedereen kent de naam. Maar de echte Rioja, de Rioja die je bijblijft, die vind je niet in het supermarktschap. Die komt uit bodega's die al meer dan honderd jaar hetzelfde doen. Niet uit traditie om de traditie, maar omdat het resultaat voor zich spreekt.
Het hart van de regio is Haro, een stadje van vijfduizend inwoners in La Rioja Alta. Meer historische bodega's per vierkante meter dan waar ook in Europa. De wijnhuizen hier werken met Tempranillo als hoofddruif, aangevuld met Garnacha, Graciano en Mazuelo. Lange rijping op Amerikaans eiken geeft de wijnen hun kenmerkende zachtheid: vanille, leer, tabak, gedroogd fruit.
La Rioja Alta: zes jaar geduld in een glas
Vina Arana Gran Reserva is het bewijs dat groot vakmanschap niet per se veel hoeft te kosten. La Rioja Alta maakt al sinds 1890 wijn. Bij dit huis bestaat het woord "haast" niet. Deze Gran Reserva rijpt drie jaar op Amerikaans eiken en daarna nog eens drie jaar op fles. Pas dan mag hij de deur uit.
Tempranillo met een beetje Graciano. Zacht en elegant, met tonen van leer, tabak en gedroogd fruit. Het soort Spaanse rode wijn dat je langzaam leegdrinkt, waarna je betreurt dat de fles al op is. Voor 44,95 euro. Bij veel andere huizen betaal je makkelijk het dubbele voor dezelfde kwaliteit.
Lopez de Heredia: Rioja kopen van het meest eigenzinnige huis
Vina Tondonia Reserva 2012 komt van een bodega die alles op eigen tempo doet. Echt alles. De wijn gist in grote houten kuipen, rijpt jarenlang in oude eiken vaten en wordt pas vrijgegeven wanneer het huis vindt dat het moment daar is. Niet als de markt erom vraagt. Niet als de importeur belt.
Een blend van Tempranillo, Garnacha, Graciano en Mazuelo. Bij de eerste slok denk je misschien: dit smaakt naar een andere tijd. Niet ouderwets. Tijdloos. Het is wijn die je trager laat drinken, die je aandacht vraagt en beloont. 42,95 euro voor ambacht zonder compromis.
Wil je Rioja wijn kopen maar nog niet meteen een Gran Reserva aanschaffen? Probeer dan de Rioja Blanco. Viura en Grenache Blanc, fris en toegankelijk, met meer diepte dan je verwacht van een witte Rioja. Mooi als aperitief en verrassend goed bij gegrilde vis.
Ribera del Duero: Tempranillo met meer pit
Als Rioja bekendstaat om elegantie en geduld, dan staat Ribera del Duero voor intensiteit en ambitie. De regio ligt op zo'n 800 meter hoogte op de Meseta, het centrale plateau van Spanje. Overdag loeiheet, 's nachts koud. Die extreme temperatuurverschillen geven de Tempranillo (hier Tinto Fino genoemd) een heel ander karakter dan in Rioja. Donkerder. Krachtiger. Met meer concentratie.
Het landschap weerspiegelt dat. Geen glooiende heuvels met cipressen. Stof, steen en wijnstokken. Die soberheid zit in de wijnen. Geen opsmuk, puur fruit en structuur.
Aalto: de hand van een meester
Aalto draagt de signatuur van Mariano Garcia, decennialang de wijnmaker van Vega Sicilia, het beroemdste wijnadres van Spanje. Toen Garcia voor zichzelf begon, keek de hele wijnwereld mee. Terecht.
Aalto is donker fruit, specerijen, een vleugje rook. Maar nooit overdreven. Altijd beheerst. De beste Spaanse wijnen hebben dat: ze laten zien hoe krachtig ze zijn zonder dat ze ermee te koop lopen. 47,95 euro, en elke euro zit in de wijn. Niet in de verpakking.
PSI: biodynamische Tempranillo van oude stokken
PSI is het project van Peter Sisseck, de Deen die in Ribera del Duero toevallig zijn thuis vond en daar Pingus maakte. Een cultklassieker en een van de duurste Spaanse wijnen ooit. Maar PSI is een heel ander verhaal.
Biodynamisch geteeld. Oude Tempranillo-stokken, verspreid over verschillende dorpen in de regio. Het idee: een wijn die het mozaiek van heel Ribera del Duero in een fles vangt. Rauwer dan Aalto, minder gepolijst, eerlijker. Soms is dat juist wat je zoekt. 46,95 euro voor een van de meest eigenzinnige wijnen in ons assortiment.
Tempranillo is de rode koningsdruif van Spanje. In Rioja levert hij elegante, zachtere wijnen op. In Ribera del Duero, op grote hoogte en met extreme temperatuurwisselingen, wordt dezelfde druif intenser en krachtiger. Twee regio's, dezelfde druif, twee totaal verschillende karakters.
Priorat wijn: het mooiste comeback-verhaal van Spanje
Dit is een van de meest bijzondere verhalen uit de wijnwereld.
In de jaren zeventig was Priorat bijna dood. De oude terrassen van leisteen (llicorella) lagen verlaten in de heuvels van Catalonie. Jongeren waren naar Barcelona vertrokken. De Garnacha-stokken die er nog stonden waren oud en vergeten.
Tot een handvol wijnmakers in de jaren tachtig terugkwam en ontdekte wat iedereen over het hoofd had gezien. Die arme, verweerde leistenen bodems. Die steile hellingen waar wortels meters diep de grond in groeien om water te vinden. Precies die extreme omstandigheden leveren druiven op met een concentratie en mineraliteit die je nergens anders vindt.
Nu is Priorat, naast Rioja, de enige Spaanse regio met de hoogste kwalificatie (DOCa). Van bijna uitgestorven naar de absolute top. In dertig jaar.
Artigas: de witte verrassing uit Priorat
Artigas van Bodegas Mas Alta is een wijn die verwachtingen op zijn kop zet. Want dit is een witte Priorat wijn. Garnacha, Pedro Ximenez en Macabeu. Citrus, witte bloemen, steenfruit. En die typische Priorat-mineraliteit, maar dan in een witwijnglas.
Veel wijnliefhebbers denken bij Priorat alleen aan krachtige rode wijnen. Deze witte laat zien dat de regio meer te bieden heeft. 29,50 euro voor een wijn die je blik op Priorat verandert.
Clos Martinet: Garnacha op zijn best
De Clos Martinet 2022 verdient een moment van stilte.
Mas Martinet is een van de bodega's die Priorat van de ondergang hebben gered. Sara Perez, dochter van oprichter Jose Luis Perez, maakt hier wijnen die het terroir vertalen tot op de laatste smaaklaag. Garnacha, Carinena, Syrah, Cabernet Sauvignon. Op papier complex. In het glas volkomen logisch.
De jaargang 2022 is jong en intens, met lagen van donker fruit, zoethout en mineralen. De afdronk houdt eindeloos aan. 79,95 euro is geen alledaags bedrag. Maar open deze fles op de juiste avond, met de juiste mensen, en je weet precies waar je voor betaalt.
Spaanse wijn kopen: waar begin je?
Zeven wijnen is veel om uit te kiezen, zeker als je net begint met Spaanse wijnen. Hier een paar handvatten.
Op zoek naar de kern van Spaanse rode wijn? Begin met PSI of Aalto. Twee heel verschillende gezichten van Ribera del Duero, allebei onder de vijftig euro, allebei indrukwekkend.
Wil je iets verrassends? Ga voor de Artigas. Een witte Priorat wijn verwacht niemand, en dat maakt hem zo leuk om op tafel te zetten.
Klaar voor het beste van Spanje? De Clos Martinet of de Vina Tondonia. Twee wijnen die je niet snel vergeet. De eerste brengt de kracht en mineraliteit van Priorat. De tweede de tijdloze elegantie van Rioja.
Spanje heeft meer hectare aan wijngaard dan welk land ook. Toch produceren Spaanse wijnmakers minder wijn per hectare dan hun Franse of Italiaanse collega's. De droge bodems en lage opbrengsten zorgen voor geconcentreerde, karaktervolle wijnen. Kwaliteit boven kwantiteit, ingebakken in het landschap zelf.
Wat maakt wijn uit Spanje zo bijzonder?
Het antwoord zit in de combinatie van klimaat, bodem en tijd.
Spanje heeft een enorme variatie aan terroirs. Van de koele, door de Atlantische Oceaan beinvloede heuvels van Rioja tot de zinderende hoogvlaktes van Ribera del Duero en de steile leistenen terrassen van Priorat. Elk landschap drukt zijn stempel op de druif.
Daar komt de Spaanse rijpingscultuur bij. Geen enkel wijnland ter wereld houdt zijn wijnen zo lang vast voor ze worden vrijgegeven. Een Rioja Gran Reserva heeft minimaal vijf jaar rijping achter de rug voordat hij in de winkel ligt. Bij huizen als La Rioja Alta en Lopez de Heredia is dat eerder zes tot tien jaar. Het resultaat: wijnen die bij opening al precies goed zijn. Geen giswerk, geen jarenlang wegleggen in je eigen kelder.
En dan de prijs. Vergeleken met Bordeaux, Barolo of Bourgogne biedt Spaanse wijn nog altijd opvallend veel kwaliteit voor je geld. Een fles van vijfenveertig euro uit Rioja of Ribera del Duero kan moeiteloos meekomen met Franse wijnen van het dubbele bedrag.
Dat maakt Spaanse wijn kopen aantrekkelijk voor zowel beginners als gevorderden. Toegankelijk genoeg om mee te starten, diep genoeg om jaren te blijven ontdekken.