Amarone della Valpolicella: de Italiaanse rode wijn die geduld beloont
Amarone is geen wijn die haast heeft. De druiven drogen maandenlang op houten rekken. De most vergist traag, diep in de winter. De wijn rijpt jarenlang in eiken vaten. En als je de fles uiteindelijk opent, proef je al die tijd terug in elke slok.
Dat maakt Amarone della Valpolicella zo anders dan vrijwel elke andere rode wijn ter wereld. Hier geen snelle oogst en directe vergisting. Hier is wachten het belangrijkste ingrediënt.
Valpolicella: wijn uit Veneto met een eigen karakter
Valpolicella ligt ingeklemd tussen het Gardameer en Verona, in het westen van de Veneto. Glooiende heuvels, kersenboomgaarden, cipressen. Compact en persoonlijk. Geen eindeloze vlaktes vol wijnstokken zoals in delen van Frankrijk of Spanje. De wijngaarden hier zijn kleiner, de producenten toegankelijker.
De druivenrassen die hier groeien, hoor je buiten Italië zelden: Corvina, Rondinella, Corvinone, Molinara. Vooral de Corvina druif is de ruggengraat van alles wat in Valpolicella wordt gemaakt. Geen internationale superster die je overal tegenkomt. Corvina is bescheiden, lokaal, en juist daardoor perfect geschikt voor wat hier gebeurt. Deze druif is niet gemaakt om te imponeren op een blind proeverij. Ze is gemaakt om te drogen.
Corvina levert het leeuwendeel van de structuur en de kenmerkende kersentonen in Amarone. Rondinella voegt kleur en frisheid toe. Corvinone brengt diepte. Samen vormen ze de klassieke Valpolicella-blend.
Appassimento: het geheim achter Amarone della Valpolicella
Het hart van Amarone zit niet in de kelder. Het zit op de zolder.
Na de oogst in september worden de beste trossen met de hand geselecteerd en uitgelegd op houten rekken, de zogenaamde arele. Vervolgens begint het wachten. Drie maanden, soms langer. De ramen van de fruttai (droogschuren) staan open, zodat koele herfstlucht uit de Alpen de druiven langzaam laat indrogen. De bessen verliezen 30 tot 40 procent van hun gewicht. Water verdampt. Suikers, zuren en aromastoffen concentreren zich.
Dit proces heet appassimento. Het is zo oud als de wijnbouw in deze regio zelf.
Wat het zo bijzonder maakt: traditioneel worden de druiven gedroogd op bamboerekken in goed geventileerde ruimtes. Moderne producenten gebruiken tegenwoordig vaak klimaatgecontroleerde droogkamers, maar het principe blijft hetzelfde: druiven, lucht en tijd.
Pas ergens in januari of februari, als de rest van de wijnwereld allang klaar is met vergisten, beginnen de Amarone-producenten aan hun vinificatie. De ingedroogde druiven geven een dikke, geconcentreerde most die langzaam vergist. Soms duurt dat weken, soms maanden. Het resultaat is een droge wijn met 15 procent of meer alcohol, maar zonder die brandende hitte die je bij andere zware wijnen soms voelt.
Die balans tussen kracht en elegantie. Dat is wat Amarone zo bijzonder maakt.
Drie stijlen Valpolicella wijn, dezelfde oorsprong
Uit dezelfde gedroogde druiven komen drie heel verschillende wijnen. Dat maakt Valpolicella als wijnregio zo fascinerend: dezelfde druiven, hetzelfde terroir, hetzelfde appassimento-proces, en toch compleet andere resultaten.
Amarone della Valpolicella: krachtig en droog
Amarone is de volledig droge versie. Alle suiker wordt omgezet in alcohol. Het resultaat is een krachtige, complexe Italiaanse rode wijn met smaken van gedroogd fruit, chocolade, tabak en kruiden. De afdronk kan letterlijk minuten aanhouden.
De Speri Vigneto Monte Sant'Urbano is daar een schoolvoorbeeld van. Dit single vineyard Amarone komt van een wijnhuis dat al meer dan honderd jaar dezelfde wijngaarden bewerkt. De druiven drogen zo'n honderd dagen. De wijn rijpt vervolgens twee jaar in Franse eiken tonneaux, daarna anderhalf jaar in grote Slavonische eiken vaten, en tot slot nog een jaar op fles. Geduld als recept. Simpel gezegd. Ontzettend moeilijk gedaan.
Voor wie de volle diepte van Amarone wil ervaren, is de Zyme Amarone della Valpolicella Classico 2018 een absolute aanrader. Wijnmaker Celestino Gaspari, schoonzoon van de legendarische Giuseppe Quintarelli, maakt hier een Amarone van vijf druivenrassen, waaronder de zeldzame Oseleta. De wijn rijpt minimaal vijf jaar op groot Slavonisch eiken. Scores van 96 punten bij zowel Falstaff als James Suckling spreken voor zich, maar cijfers vertellen nooit het hele verhaal. Dit is een wijn die je moet proeven om te begrijpen.
Recioto: de zoete tegenhanger
Recioto was historisch gezien de oorspronkelijke wijn van Valpolicella. Amarone ontstond naar verluidt per ongeluk: een vat Recioto dat te lang doorvergistte en droog werd. Amaro betekent bitter in het Italiaans. De wijnmaker vond het resultaat kennelijk niet slecht.
Bij Recioto stopt de gisting voordat alle suiker is omgezet. Wat je overhoudt is een zoete, volle wijn. Vergelijk het met Port, maar dan met een totaal ander smaakprofiel. Meer gedroogd fruit, minder spiritus, meer finesse.
De Recioto Amandorlato 2011 van Zyme is een bijzonder voorbeeld. Opgedragen aan meester Quintarelli zelf, gemaakt met wilde gisten in cementen tanks, en gebotteld na meer dan vijf jaar rijping. Er zijn slechts 1.500 halve flessen van geproduceerd. Wie dit in zijn glas heeft, drinkt letterlijk een stukje wijngeschiedenis.
Ripasso wijn: de slimme tussenweg
Ripasso is de derde stijl en misschien wel de meest toegankelijke. Na de Amarone-productie blijven er geperste druivenschillen over, nog doordrenkt met aroma's en tannines. Een lichtere Valpolicella wordt over deze schillen geleid (ripassato, letterlijk "opnieuw gepasseerd") en ondergaat een tweede, korte gisting.
Het resultaat: meer body, meer complexiteit, maar voor een fractie van de prijs van een echte Amarone. Wie zoekt naar iets met de warmte en rijkheid van Amarone maar dan betaalbaar, komt bij Ripasso wijn uit. Perfect bij een stevige pasta of stoofschotel op een vrijdagavond.
Celestino Gaspari en Zyme: de creatieve geest achter beste Italiaanse wijnen
Spreken over wijn uit Veneto zonder Celestino Gaspari te noemen, kan eigenlijk niet. Als schoonzoon en leerling van Giuseppe Quintarelli groeide hij op tussen de grootste wijnen van Valpolicella. Maar in plaats van simpelweg het recept van zijn schoonvader te herhalen, ging Gaspari zijn eigen weg met Zyme.
De Harlequin 2017 is daar het ultieme bewijs van. Een wijn die in geen enkel hokje past. Gaspari gebruikt hier minimaal vijftien druivenrassen. Rode en witte druiven samen. Corvina en Rondinella, ja, maar ook Syrah, Sangiovese, Teroldego, Garganega, Chardonnay en een handvol anderen.
De naam verwijst naar de kleurrijke Harlekijn uit de Italiaanse commedia dell'arte. En dat klopt. Dit is wijn als theater. Elke slok onthult iets anders: jam, bosbodem, tabak, kaneel, nootmuskaat, en een mineraliteit die alles bij elkaar houdt. Een wijn die je aan tien mensen kunt laten proeven, en die tien verschillende beschrijvingen oplevert.
Ook de Kairos 2021 van Zyme is het ontdekken waard. Gemaakt van vijftien druivenrassen, net als de Harlequin, maar in een toegankelijker en jonger jasje. Een goede kennismaking met de filosofie van het huis.
Wanneer open je een Amarone?
Amarone vraagt om aandacht. Een stoofschotel van wild, een ossobuco, een rijpe Parmigiano Reggiano. Dat is het gezelschap waar deze wijn naar verlangt. Schenk hem op kamertemperatuur, liefst een uur van tevoren geopend of gekarafeerd. En neem de tijd.
De Recioto is een dessert op zich. Bij een stuk pure chocoladetaart, of gewoon solo na het eten, als de avond langzaam stilvalt. En Ripasso? Die kun je op een vrijdagavond opentrekken bij een pizza of pasta. Dat is juist het mooie eraan: dezelfde familie van wijnen, maar voor totaal verschillende momenten.
Bewaar Amarone koel en donker, liggend in een wijnrek. Een fles die te warm heeft gestaan verliest zijn finesse. Tussen 12 en 16 graden is ideaal voor langere opslag.
Amarone kopen: waar je op moet letten
Wil je voor het eerst een Amarone della Valpolicella kopen? Een paar dingen om rekening mee te houden.
Goedkope Amarone bestaat niet echt. Het appassimento-proces kost tijd, arbeid en druiven. Onder de 30 euro krijg je zelden waar Amarone om bekendstaat. Beter een goede Ripasso wijn dan een teleurstellende Amarone.
Let op "Classico" op het etiket. Dat betekent dat de druiven uit het oorspronkelijke kerngebied komen, hoger in de heuvels van Valpolicella. De wijngaarden daar hebben meer hoogteverschil, betere drainage en grotere temperatuurschommelingen tussen dag en nacht. Het resultaat: meer complexiteit, meer karakter.
Geef de wijn tijd. Een jonge Amarone kan gesloten en stug overkomen. Open de fles minstens een uur van tevoren, of gebruik een karaf. Het verschil is enorm. Bij een Amarone met tien jaar of meer op de teller is decanteren minder nodig, maar wacht wel even tot de wijn op temperatuur is.
Jaargangen maken uit. Net als bij andere grote Italiaanse rode wijnen varieert de kwaliteit per oogstjaar. 2015, 2016 en 2019 zijn recente topjaargangen voor Amarone. De 2018 is eveneens uitstekend, zoals de scores van de Zyme Amarone 2018 bevestigen.
Waarom Amarone een van de beste Italiaanse wijnen blijft
Er zijn genoeg krachtige rode wijnen in de wereld. Barolo, Brunello, Chateauneuf-du-Pape. Stuk voor stuk grootheden. Maar Amarone della Valpolicella doet iets wat geen van die wijnen doet. Het appassimento-proces geeft een concentratie en textuur die je nergens anders vindt. Die combinatie van rijkdom, droogheid en balans, met smaken die zich langzaam ontvouwen over minuten in je glas.
De Corvina druif, bescheiden en lokaal, wordt door dit proces getransformeerd tot iets groots. Dat is de magie van Valpolicella wijn. Niet de druif maakt het verschil, maar wat je ermee doet. Of beter gezegd: hoelang je bereid bent te wachten.
Bekijk onze volledige collectie Italiaanse wijnen en ontdek zelf wat wijn uit Veneto te bieden heeft.